Rok 2026 ma przynieść szereg istotnych zmian w obszarze prawa pracy w Polsce. Poniżej omawiamy najważniejsze zmiany, jakie ma wprowadzić prawo pracy od stycznia 2026.
Zasady naliczania stażu pracy
15 października 2025 r. prezydent podpisał nowelizację Kodeksu pracy (ustawa z 26 września 2025 r.), której istotnym celem jest „wyrównanie szans” osób pracujących na różnych umowach. W myśl nowych przepisów do stażu pracy zostaną wliczone liczne okresy dotychczas nieuwzględniane, pod warunkiem właściwego udokumentowania. Zaliczeniu podlegają na przykład:
-
prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej przez osobę fizyczną (jednoosobowa działalność, artyści, wspólnicy spółek osobowych lub jednoosobowych sp. z o.o.) oraz współpraca z taką osobą (np. praca małżonka w firmie),
-
wykonywanie umów cywilnoprawnych – umowy zlecenia, umowy agencyjnej, umowy o świadczenie usług (np. umowy niani) oraz praca odpłatna świadczona przez skazanego,
Nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2026 r. dla zatrudnionych w sektorze publicznym (np. urzędy, szkoły publiczne, szpitale) i – po półrocznym vacatio legis – 1 maja 2026 r. dla pracowników firm prywatnych. Pracownicy mają w obu przypadkach 24 miesiące od tej daty na dostarczenie pracodawcy dokumentów potwierdzających wcześniejsze zatrudnienie. Jeśli tego nie zrobią, dodatkowe okresy nie zostaną zaliczone do ich stażu (co oznacza utratę związanych z nimi uprawnień).
Jawność wynagrodzeń
Unijna Dyrektywa PE i Rady (UE) 2023/970 (tzw. dyrektywa o jawności wynagrodzeń), przyjęta 10 maja 2023 r., ma na celu wzmocnienie zasady równego wynagrodzenia kobiet i mężczyzn za pracę o tej samej wartości. Zgodnie z dyrektywą każdy kraj UE musi wdrożyć te przepisy do 7 czerwca 2026 r. (termin implementacji). W Polsce przygotowano w związku z tym nowelizację Kodeksu pracy – uchwaloną 4 czerwca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 807) – która wejdzie w życie 24 grudnia 2025 r.. Przepisy te nakładają na pracodawców nowe obowiązki informacyjne i zmieniają zasady prowadzenia rekrutacji. Celem jest zwiększenie przejrzystości rynku pracy, zapewnienie równości szans i przeciwdziałanie dyskryminacji płacowej. Najważniejsze zmiany to m.in.:
-
Widełki płacowe w ofertach pracy – pracodawca musi wskazać proponowane wynagrodzenie (konkretną kwotę lub zakres) już w ogłoszeniu rekrutacyjnym
-
Zakaz pytań o poprzednie zarobki – od 24 grudnia 2025 r. wprowadzony zostaje zakaz art. 22¹ KP: nie wolno pytać kandydatów o wynagrodzenie z poprzednich miejsc pracy
-
Prawo do informacji dla pracowników – na wniosek pracownika pracodawca musi przekazać pisemnie informację o średnich wynagrodzeniach na podobnych stanowiskach w firmie (osobno dla kobiet i mężczyzn) oraz o obiektywnych kryteriach ustalania płac, awansów i podwyżek. Pracodawca ma udostępnić także regulaminy płac lub układy zbiorowe, jeśli obowiązują w zakładzie, co ma usprawnić równe traktowanie kandydatów w rekrutacji.
-
Raportowanie luki płacowej – przedsiębiorcy zatrudniający 100–249 osób sporządzą co 3 lata raport o różnicach płac między kobietami a mężczyznami, a firmy zatrudniające co najmniej 250 osób – coroczny raport. Jeśli wyniki wykazały przewagę płacową jednej płci o ponad 5%, wówczas firma będzie musiała przeprowadzić wspólną analizę wysokości wynagrodzeń z udziałem przedstawicieli pracowników.
-
Sankcje i ochrona pracowników – za naruszenie nowych przepisów przewidziano grzywny od 1 000 do 30 000 zł (np. za brak podania widełek w ogłoszeniu lub odmowę udzielenia informacji). Ponadto w sporach o nierówne wynagrodzenia stosuje się odwrócony ciężar dowodu – to pracodawca musi wykazać, że różnice płac nie mają dyskryminującego charakteru.
Nowe przepisy (ogłoszone w Dzienniku Ustaw 23 czerwca 2025 r.) obowiązują po 6 miesiącach od publikacji, czyli od 24 grudnia 2025 r. pracownicy i kandydaci do pracy zyskają prawo do jawnej informacji o płacach, a pracodawcy – obowiązek transparentności od początku procesu rekrutacji. Wprowadzenie tych zmian ma sprawić, że wynagrodzenie będzie ustalane w oparciu o kwalifikacje i obiektywne kryteria, a nie o historię płac kandydatki czy kandydata.
Państwowa Inspekcja Pracy – nowe uprawnienia
W toku prac legislacyjnych jest nowelizacja ustawy o PIP. Państwowa Inspekcja Pracy zyska znacznie szerzej niż dotychczas uprawnienia kontrolne i egzekucyjne. Najważniejszą zmianą jest możliwość administracyjnego przekształcania umów cywilnoprawnych (w tym B2B) w umowę o pracę. W projekcie PIP otrzyma prawo wydania decyzji administracyjnej, która wskaże datę zawarcia etatu, miejsce pracy, wymiar czasu pracy oraz wysokość wynagrodzenia – w miejsce dotychczasowej umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy agencyjnej czy umowy o świadczenie usług. Decyzja taka będzie skuteczna natychmiast w zakresie uprawnień pracowniczych oraz podatkowo-składkowych na przyszłość; odwołanie pracodawcy będzie zawieszało dopiero skutki wobec okresów sprzed wydania decyzji.
Ponadto reforma zakłada nowe metody kontroli PIP: inspektorzy będą mogli przeprowadzać czynności zdalnie – np. przesłuchania świadków przez wideokonferencję (z automatycznym nagrywaniem) oraz elektronicznie żądać przesyłania dokumentów i zestawień płac przez pracodawcę.
W projekcie zwiększono też sankcje finansowe – górna granica kar za wykroczenia przeciw prawom pracowniczym wzrosłaby nawet do 90 000 zł. Przewidziano też ścisłą współpracę PIP z ZUS i KAS: inspekcja ma otrzymywać od tych organów dane z prowadzonych kontroli (np. informacje o zarejestrowanych umowach czy opłacanych składkach).
Jak się przygotować? Rola wiedzy i edukacji
W świetle nadchodzących zmian fundamentem stabilnej kadry i zgodności z prawem będzie dobrze przeszkolony personel kadrowy i płacowy. To kluczowe, by uniknąć pomyłek i problemów prawnych.
Jeśli chcesz, by Twoja firma działała sprawnie i legalnie w nowym porządku prawnym — rozważ szkolenia ze zmian w prawie pracy, które pomogą zrozumieć wszystkie zmiany i przełożyć je na codzienną praktykę.
Takie szkolenia z prawa pracy są szczególnie istotne, gdy wprowadzane są nowe stawki i obowiązki informacyjne. Dobra wiedza kadrowca pozwoli uniknąć błędów i konsekwencji finansowych.
Nie odkładaj edukacji na później — już dziś zacznij planować udział w szkoleniach z prawa pracy, aby Twoja organizacja była gotowa na wyzwania 2026 roku.





